Van verval naar erkenning: Villa Santwyck wordt gemeentelijk monument

Hillegom – Het heeft flink wat stof doen opwaaien en het was een langlopend dossier, maar het verlossende woord is eindelijk gekomen: Villa Santwyck, gelegen aan de Wilhelminalaan 1, is vanaf woensdag officieel aangewezen als gemeentelijk monument. De gemeenteraad van Hillegom stemde in met het voorstel om het karakteristieke pand deze status toe te kennen. De monumentale bescherming geldt uitsluitend voor het exterieur van het gebouw.

De staat van Villa Santwyck is ernstig. Het pand is in de loop der jaren sterk verloederd en verkeert in slechte technische conditie. Er zijn ingrijpende en dure renovaties nodig om het gebouw weer constructief veilig te maken. Toch was het voor de hele gemeenteraad duidelijk dat het pand bewaard moet blijven. Vrijwel alle raadsleden waren het erover eens dat Villa Santwyck te belangrijk is om verloren te laten gaan.

Over de vraag hoe het verval het beste kan worden aangepakt, liepen de meningen uiteen. De VVD-fractie sprak vooral zorgen uit over de mogelijke gevolgen van de monumentale status voor de toekomst van de villa. Volgens hen kan de aanwijzing als gemeentelijk monument potentiële kopers of investeerders afschrikken, omdat het beperkingen oplegt aan verbouwingen en renovaties. Dat zou de verkoop lastiger maken en juist het herstel van het pand in de weg kunnen staan.

Rory Semrek van D66 dacht hier anders over. Volgens hem is het niet een monumentenstatus dat de verkoopbaarheid verslechtert, maar juist verval. Hoe meer de villa in verval raakt hoe lager de verkoopbaarheid wordt, denkt zijn partij. Volgens hem is Villa Santwijck ook veel meer dan alleen een villa in verval, “Het is geen rotte tand, maar een tand waarvan het glazuur is beschadigd”, concludeerde hij. De grootste bezwaren kwamen van raadslid Hans Cornet, die Villa Santwyck tijdens de vergadering een “verpauperd gebouw” noemde. Volgens hem had er jaren geleden al ingegrepen moeten worden, voordat het pand zover kon afglijden. “Voor dit pand is het waarschijnlijk te laat, maar voor andere panden, zoals de Jozefkerk, nog niet”, stelde hij, waarbij hij opriep om daar tijdig actie op te ondernemen. Cornet noemde het pand zowel in- als uitwendig een bouwval en waarschuwde dat de monumentale status renovatie juist onhaalbaar maakt. Hij somde een reeks gebreken op die het hersteltraject van de villa volgens hem omslachtig en bovenal extreem kostbaar maken. Zijn vertrouwen in een succesvolle restauratie was dan ook beperkt, met name vanwege de financiële risico’s.

Wethouder Karin Hoekstra gaf daarentegen aan dat juist de monumentenstatus noodzakelijk is om verval tegen te gaan. “We willen dat Villa Santwyck niet langer die rotte kies is, maar een kies die gezondheid uitstraalt”. Volgens haar maakt de aanwijzing als gemeentelijk monument het mogelijk om toezicht te houden op essentiële zaken als wind- en waterdichtheid.

De wethouder gaf ook aan dat er inmiddels een eerste gesprek heeft plaatsgevonden met een mogelijke ontwikkelaar. “Zonder monumentenstatus is de kans groot dat er helemaal niets gebeurt, en dan is instorting slechts een kwestie van tijd”.

Uiteindelijk bleek de historische waarde van het pand zwaarder te wegen dan de zorgen over kosten en uitvoerbaarheid. Het imposante exterieur van de villa is volgens een meerderheid van de raad te beeldbepalend om uit het Hillegomse straatbeeld te laten verdwijnen. Het voorstel werd aangenomen: Villa Santwyck is vanaf nu officieel een gemeentelijk monument. Hillegom is daarmee een stukje beschermd erfgoed rijker.