Mohammad vluchtte drie jaar geleden uit Syrië, de Noordwijkse basketbalvereniging werd zijn houvast: “Zonder MSV zou ik nergens zijn”

Noordwijk – Ondanks de aanhoudende oorlog in zijn land, had de 28-jarige Mohammad Wetti niet gedacht Syrië te verlaten. Een zware aardbeving, met tienduizenden doden als gevolg, doet in februari 2023 zijn gedachten toch veranderen. Hij wil zijn vrouw en pasgeboren zoontje beschermen en besluit te vluchten uit zijn moederland. Bijna drie jaar later woont hij in Noordwijk, is hij herenigd met zijn zoontje van vier en vrouw, en is de Noordwijkse basketbalvereniging MSV voor hem van onschatbare waarde.

Vluchtelingen in de Bollenstreek:
De komende drie maanden publiceert de Bollenstreek Omroep iedere zaterdag een portret van iemand die vanwege oorlog, armoede, onderdrukking of ander geweld naar Nederland is gevlucht. De serie wordt gemaakt in samenwerking met Vluchtelingenwerk, in aanloop naar 20 juni, de Dag van de Vluchteling. Om een gezicht te geven aan de vluchtelingen die wonen in de Bollenstreek.

Piepend schuren de schoenzolen van de spelers van het eerste team van MSV over de vloer van de Northgohal. Woensdagavond is de vaste trainingsavond voor de vedetten van de Noordwijkse basketbalvereniging. Ze doen verschillende oefeningen, en sluiten af met een partijtje. Vrolijk hobbelt Mohammad met hen mee. Hij maakt acties, loopt zich vrij en maakt af en toe een dolletje met zijn teamgenoten.

De woensdagavond is niet zijn enige avond op de club, vertelt MSV-voorzitter Jasper Duijndam die zich ondertussen ook klaarmaakt om zich aan te sluiten bij de training. “Als er op zaterdag iemand niet kan fluiten, dan is Mohammad de eerste die zijn hand opsteekt.” Daarnaast helpt hij, ondanks zijn nog ietwat gebrekkige Nederlands, op donderdag bij de training van de jongens onder 16. “Hij wil echt meedoen, dat is wat hij heel goed doet.”

In juni 2023 arriveerde de goedlachse Syriër in Nederland. Hij is afkomstig uit een dorp nabij Idlib, in het noorden van Syrië. Hij groeide op in een familie van olijfoliemakers: in de wintermaanden verkochten zij grote hoeveelheden olie aan afnemers in Libanon en Turkije. In de zomer stond hij vaak in zijn eigen winkel, waar hij water- en elektriciteitsartikelen verkocht, zoals kranen en lampen.

Idblib:
De provincie Idlib ligt in het noordwesten van Syrië, dicht bij de grens met Turkije. In tijden van oorlog vonden er regelmatig bombardementen plaats van de troepen van de afgezette dictator Bashar al-Assad en zijn bondgenoten. Sinds 2017 viel Idlib al onder het bewind van de rebellengroep HTS. Die groep stootte, onder leiding van Ahmed al-Sharaa, in december 2024 de dictatuur van Bashar al- Assad omver. Idlib werd gezien als voorbeeld voor het nieuwe Syrië. Een regio met meer bedrijvigheid, maar waar ook een conservatieve islamitische beweging achter schuilt.

De aardbeving

Eigenlijk had Mohammad niet verwacht dat hij Syrië zou verlaten. Samen met zijn gezin, broer, zus en ouders leefde hij al zo’n dertien jaar in oorlogsgebied. Alleen zijn oudste broer vluchtte in 2011 door het geweld naar Saoedi-Arabië. Maar een grote aardbeving die begin 2023 het noorden van het land treft, zet zijn leven op zijn kop. “Ik weet niet wat er met mij gebeurde, maar na die aardbeving dacht ik: Ik moet gewoon gaan. Ik was een jaar getrouwd, mijn zoon was een half jaar. Mijn gezin moest ik beschermen. Toen ik hier aankwam dacht ik eerst: wat heb ik gedaan? Mijn familie is in Syrië, ik moet terug. Maar teruggaan was op dat moment geen veilige optie meer voor mij.”

“Toen ik hier aankwam dacht ik: wat heb ik gedaan?”

Mohammad na zijn aankomst in Nederland

Op 6 februari 2023 vond aan de Turks-Syrische grens een aardbeving met een kracht van 7.8 op de schaal van Richter plaats. De NOS meldt de ergste aardbeving in het gebied sinds 1939, daarbij vielen in totaal zo’n 60.000 slachtoffers. Voor veel Syriërs kwam die klap dubbel zo hard aan, veel inwoners waren al getroffen door de oorlog die het land sinds 2011 in zijn greep hield. Mohammad laat op zijn telefoon een filmpje zien van de ingestorte gebouwen in zijn dorp in de gemeente Idlib. “Het was vier uur ’s nachts”, herinnert hij zich nog. “Iedereen lag te slapen en opeens hoorde je doef, doef, doef”.

Burgeroorlog in Syrië:
In het spoor van de protestgolven in onder meer Libië, Tunesië en Egypte trekken in 2011 ook in Syrië duizenden mensen de straat op. Zij keren zich tegen het regime van president Bashar al-Assad, telg uit de Assad-familie die al decennialang de macht in handen heeft. Het regeringsleger slaat de demonstraties hard neer, waarna het geweld snel escaleert. Er ontstaan verschillende rebellengroepen, die steun krijgen van buitenlandse mogendheden met strategische belangen in Syrië. 

Het leger van Assad en zijn bondgenoten, Rusland en Iran, grijpen militair in, wat leidt tot jarenlange, verwoestende gevechten waarbij vooral burgers zwaar worden getroffen. Meer dan dertien jaar verkeert Syrië in chaos, met een massale vluchtelingenstroom richting Europa tot gevolg. In 2024 weet de rebellengroep HTS, voorheen gelieerd aan Al-Qaida, de macht over te nemen. Assad ontvlucht daarop met zijn gezin het land en vertrekt naar Moskou.

De vlucht
Samen met een vriend begint Mohammad zijn vlucht aan de grens van Turkije, de noorderbuur van Syrië. Daar klimmen ze met een trap over de grensmuur die de Turkse grenspolitie daar heeft neergezet om Syrische vluchtelingen van een illegale overstap naar het land te weerhouden. “Alhamdulilah dat het in één keer is gelukt”, zegt Mohammad. “Als de grensbewaking je pakt, kan er van alles met je gebeuren. Dat is niet goed.”

Het tweetal reist naar de Turkse hoofdstad Istanbul en later naar een kustplaatsje in de buurt om met de boot naar Athene te reizen. “We zaten 24 uur op zee. Het was een soort zeilboot waar we met een man of twintig opzaten”, vertelt Mohammad. “Die nacht keek ik even op en ik zag alleen maar water. Ik dacht: Wat kan ik doen als het misgaat? Ik kan zwemmen, maar niet zover. Acht uur lang heb ik niet durven kijken. Ik was echt heel bang.”

“Mijn familie is hier pas net, daarvoor was ik alleen hier thuis”, vertelt Mohammad. “Wat moest ik doen? Ik hou van vrienden en kan niet goed alleen zijn. Ik moest naar buiten, daardoor ben ik via Vluchtelingenwerk bij MSV gekomen. Na twee keer trainen mocht ik gelijk met het eerste team meedoen. Daarna heb ik ook een papiertje gehaald om wedstrijden te fluiten, want dat mag niet zonder. En ik ben gaan helpen met het coachen van een team. Als ik nu op de club kom is iedereen: ‘Hey Mo, hey Mo’. Basketbal is nu echt mijn leven. Voor mijn taal is het ook goed. Ik kan veel beter spreken en luisteren.”

De toekomst
Hoewel Mohammad de val van Assad in december 2024 uitgebreid vierde, ziet hij een terugkeer naar Syrië voorlopig niet voor zich. “Bashar al-Assad is nu weg, maar nu vechten verschillende regio’s tegen elkaar”, zegt hij. “De Koerden, de Moslims, Christenen, dat is niet leuk. We hebben wat meer tijd nodig. Drie of vier jaar misschien.”

Om zijn taalvaardigheden nog verder op te krikken gaat hij drie keer in de week naar taalles en is ‘ie de rest van de tijd in de weer bij MSV. “Ik wil rij-instructeur worden in Nederland, mijn rijbewijs heb ik al. Die heb ik gehaald toen ik zes maanden in Oegstgeest zat”, zegt hij. “Sinds ik vijftien ben, rijd ik in Syrië, dus dat vind ik gewoon heel leuk om te doen. Als mijn taal beter is, wil ik zo snel mogelijk met die opleiding beginnen. Samen met sport en coachen bij MSV zou dat een heel mooi leven voor mij zijn. Mijn favoriete sport en mijn favoriete werk samen.”