Hillegom – De gemeenten Hillegom en Katwijk willen de handen ineenslaan bij de opvang van asielzoekers. Katwijk neemt de 124 asielzoekers op die Hillegom volgens de Spreidingswet moet opvangen. In ruil daarvoor gaat Hillegom 24 statushouders huisvesten. Maar in een dorp waar de woningen al schaars zijn, roept de afspraak zorgen op in de gemeenteraad. Die besprek de ruildeal donderdagavond
‘We hebben het hier over een wettelijke verplichting’, zegt Jan Bommel van de VVD. Het commissielid heeft gelijk: de Spreidingswet verplicht Nederlandse gemeenten om opvangplekken voor asielzoekers te regelen. Maar lang niet alle gemeenten slagen daarin. Op dit moment voldoen 147 gemeenten aan de wet, terwijl 108 gemeenten dat niet doen. Hillegom is een van die gemeenten. Het is tot nu toe niet gelukt om aan de verplichtingen van de Spreidingswet te voldoen, zegt wethouder Mike Roelofs. ‘Maar we moeten wel tot een oplossing komen.’
Volgens de wet moet Hillegom de komende twee jaar opvang regelen voor 124 asielzoekers, onder wie acht alleenstaande minderjarigen. Maar een geschikte plek voor een asielzoekerscentrum is er volgens het college niet. Daarvoor is de beschikbare ruimte in Hillegom te schaars. Daarom heeft Hillegom bij buurgemeente Katwijk aangeklopt. Die gemeente is bereid de volledige opvangtaak van Hillegom over te nemen. ‘In Katwijk is een ruim azc waar plek is’, zegt Annemieke van Dijk van Pro. In ruil daarvoor gaat Hillegom 24 statushouders huisvesten die eigenlijk aan Katwijk zijn toegewezen.
Statushouders zijn vluchtelingen die een verblijfsvergunning hebben gekregen en in Nederland mogen blijven. Anders dan asielzoekers, die nog wachten op een beslissing over hun aanvraag, hebben zij recht op huisvesting. In het voorstel erkent het college wel dat er door de komst van extra statushouders minder sociale huurwoningen beschikbaar komen voor andere woningzoekenden uit Hillegom en de regio.
En juist daar wringt het. Hillegom kampt met een tekort van zo’n 1400 woningen. Vrijwel alle fracties in de gemeenteraad maken zich zorgen over de gevolgen van de afspraak voor inwoners die op zoek zijn naar een huis. ‘Welk effect gaat dit hebben op mensen die nu een huis zoeken in Hillegom?’, vraagt Jan Zwaan van Hart voor Hillegom zich af. Achter de woningtekorten gaan bovendien persoonlijke verhalen schuil. Zo wijst Frank Evers van BBH op dertigers die noodgedwongen nog bij hun ouders op zolder wonen.
‘Achter die cijfers zitten mensen.’ Het woningtekort maakt de opvangopgave er niet eenvoudiger op, benadrukt ook Mark Lokhorst van D66. Tegelijkertijd gaat het niet alleen om woningen, maar ook om mensen die een veilige plek zoeken. ‘Mensen die hun huis hebben moeten verlaten, verdienen ook de kans om iets op te bouwen’, zegt Ria Heemskerk-Rekké van Bloeiend Hillegom. Opvang is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid, klinkt het vanuit de raad. ‘Niemand wil taferelen zoals in Ter Apel, waar mensen buiten moeten slapen’, zegt Karin Hoekstra van CDA,
De vraag is dus hoe Hillegom ruimte kan maken voor nieuwe inwoners, zonder dat andere woningzoekenden verder achterop raken. Volgens Heemskerk-Rekké moet de gemeente iedere mogelijkheid aangrijpen om woonruimte te creëren. Bijvoorbeeld door te onderzoeken of leegstaande panden geschikt kunnen worden gemaakt voor bewoning. Ook nieuwbouw wordt als oplossing genoemd. Pro pleit voor meer sociale huurwoningen, met bijzondere aandacht voor starters, en wil hierover in gesprek met woningcorporatie Stek.
Andere woningzoekenden mogen volgens de fractie niet de dupe worden van de afspraken met Katwijk. Daarnaast moet gekeken worden naar creatieve oplossingen met bestaande woonruimte, zegt Lokhorst. Hoekstra oppert flexwoningen op bollengrond als mogelijke tussenoplossing. Volgens wethouder Roelofs wordt er al met woningcorporatie Stek gekeken naar mogelijkheden om woningen te delen. Zo zouden meerdere alleenstaanden samen in één woning kunnen wonen, in plaats van ieder een eigen huis te krijgen.
Wel moet de gemeente daar voorzichtig mee omgaan. Woning delen is in Hillegom beperkt toegestaan, onder meer om misbruik bij de huisvesting van arbeidsmigranten te voorkomen. Bovendien moet die mogelijkheid volgens de wethouder niet alleen voor statushouders gelden, maar ook voor andere inwoners.
Hoewel de meeste fracties het belang van goede opvang onderschrijven, klinkt er ook kritiek op de landelijke aanpak. Volgens Zwaan moet de landelijke overheid vooral zorgen dat er minder asielzoekers naar Nederland komen. Evers vindt dat de landelijke politiek haar verantwoordelijkheden te veel bij gemeenten neerlegt. Toch erkent ook hij dat Hillegom zich aan de wet moet houden. ‘Een wet is een wet, ook als we er politiek ongelukkig mee zijn.’
Naast de zoektocht naar woonruimte speelt nog een andere vraag: hoe zorg je ervoor dat statushouders hun plek vinden in Hillegom? Een woning alleen is daarvoor niet voldoende. Nieuwkomers moeten ook de kans krijgen om aan het werk te gaan en mee te doen in de samenleving. Hoekstra pleit ervoor om samen met het bedrijfsleven, ook in Katwijk, te kijken naar mogelijkheden om statushouders aan een baan te helpen. Daarbij vraagt ze nadrukkelijk aandacht voor de positie van vrouwen.
Volgens wethouder Roelofs begint integratie juist bij een eigen woning. Zolang mensen in een asielzoekerscentrum verblijven, staat hun leven volgens hem grotendeels stil. Met een woning kunnen zij beginnen met het opbouwen van een bestaan. ‘Deze mensen zijn straks Hillegommers’, zegt de wethouder. Volgens hem moeten zij dan ook als volwaardige inwoners worden behandeld. De komst van extra statushouders kan de gemeente wel meer geld kosten. Zo kan er extra ondersteuning nodig zijn bij het vinden van werk, inburgering en maatschappelijke begeleiding. Hillegom en Katwijk hebben afgesproken elkaar geen geld te betalen voor de uitruil.
De overeenkomst is nog niet definitief. Op 12 november krijgt de gemeenteraad van Hillegom de gelegenheid om wensen en bezwaren over het plan mee te geven. Het college stelt voor om de overeenkomst zonder aanpassingen door te laten gaan. Veel tijd is er niet. Uiterlijk 18 november moeten de gemeenten hun plannen indienen bij de provincie. Uiteindelijk beslist de minister over de verdeling van de opvangplaatsen.
Als de afspraken worden goedgekeurd, gelden ze voor 2027 en 2028. De 24 statushouders worden verspreid over die twee jaar gehuisvest, met ieder halfjaar zes nieuwe inwoners. Daarna moeten Hillegom en Katwijk opnieuw bekijken hoe ze hun opvangtaken willen verdelen.
