Bollenstreek – ‘Op last van de burgemeester is dit pand gesloten.’ Je ziet de tekst soms geplakt op het raam van een woning of pand waar iets is gebeurd. Zoals sinds deze week het geval is in Noordwijk. Een huis aan de Egmonderstraat is voor drie maanden verboden terrein omdat er drugs is gevonden na klachten over overlast in het huis. Het is een boodschap in kapitalen en dikgedrukt. Het staalt urgentie uit, maar hoe zit het nou precies met zo’n sluiting?
Een explosief aan de voordeur, de beschieting van een pand, de vondst van drugs of wapens in een woning of illegale prostitutie. Het kunnen allemaal redenen zijn voor een burgemeester om een woning of pand tijdelijk te sluiten. Een ingrijpende maatregel waar dan ook niet lichtzinnig mee wordt omgegaan.
Een woningsluiting maakt namelijk inbreuk op het recht op privacy en het huisrecht van de bewoners. Daarom wordt meestal eerst, afhankelijk van de ernst van de situatie en het beleid in de gemeente, een waarschuwing gegeven aan de bewoner of eigenaar van het pand. Als de situatie niet verbetert kan de burgemeester uiteindelijk beslissen een woning of pand tijdelijk te sluiten.
Verstoring openbare orde of criminele organisatie
Een bestuursrechter toetst het besluit van de burgemeester streng. Hierbij wordt er gekeken of er een ernstige verstoring van de openbare orde is of dat er criminele activiteiten in of rond de woning zijn.
Ook wordt door de rechter beoordeeld of de maatregel noodzakelijk en passend is en of er minder ingrijpende alternatieven zijn dan een woningsluiting.
In sommige gevallen kan een burgemeester ook meteen besluiten om een woning of pand dicht te doen. Er moet dan sprake zijn van een direct levensbedreigend gevaar voor de bewoners(s) of directe omgeving, bijvoorbeeld bij een beschieting op een huis of een explosief dat bij een woning wordt neergelegd.
Er wordt dan een korte procedure gevolgd. De bewoner(s) van het betreffende pand krijgen dan geen gelegenheid om een officiële reactie te geven op het besluit. Daar is de spoed en de verstoring van de openbare orde en veiligheid te ernstig voor bedreigd, wat maakt dat direct handelen van een burgemeester noodzakelijk is. Bij explosies bij woningen in Hillegom en Lisse vond zo’n spoedsluiting onlangs nog plaats.
Paar uur tijd om spullen te pakken
De bewoner of eigenaar van het pand hoort dan telefonisch of aan de deur dat het pand met spoed wordt gesloten. Er wordt een tijdstip afgesproken waarop de woning moet zijn verlaten.
De bewoner(s) krijgen doorgaans twee tot drie uur de tijd om spullen bij elkaar te pakken. Bewoners wordt gevraagd om voldoende mee te nemen om de periode van de woningsluiting te overbruggen.
Zelf alternatieve woonruimte vinden
Meestal komt iemand van de gemeente, soms samen met de politie, om de bewoners uit hun woning te begeleiden en te zorgen dat het pand wordt afgesloten. De bewoners moeten in principe zelf zorgen voor andere woonruimte gedurende de periode van de sluiting.
In principe hebben de bewoners zelf de verantwoordelijkheid voor het vinden van vervangende woonruimte. Mocht een woning onbewoonbaar zijn, bijvoorbeeld door een explosie, dan regelt Stichting Salvage vaak opvang voor de eerste 24 uur.
Wel heeft de burgemeester de verplichting ondersteuning te bieden als het inwoners zelf niet lukt om iets te vinden. In uitzonderlijke gevallen regelt de gemeente zelf opvang. Dit kan zijn als het inkomen niet toereikend is om de tijdelijk extra woonlasten te betalen of bij bepaalde (psychische) problematiek.
De burgemeester bepaalt de duur van de sluiting aan de hand van bestaande wetten en recente jurisprudentie, bijvoorbeeld rond drugs, prostitutie of wapenbezit. De duur is onder meer afhankelijk van het soort delict of er al eerder een sluiting van het pand is geweest en hoe groot de dreiging is voor bewoners en omgeving.
Opheffen van woningsluiting
Als de dreiging weg of sterk verminderd is kan de burgemeester besluiten de sluiting per direct te beëindigen. Hierover staat de burgemeester in nauw contact met de politie en het Openbaar Ministerie.
Naast de afname van de dreiging is het ook van belang dat de rust in de buurt is teruggekeerd. De burgemeester kan dan besluiten de sluiting per direct beëindigen of de termijnen van de sluiting te laten verlopen en deze niet te verlengen.
Gefaseerd afbouwen
Aanvullende maatregelen zoals cameratoezicht lopen soms nog door. Hier wordt soms voor gekozen om gefaseerd af te kunnen bouwen.
Dit artikel is mede tot stand gekomen in samenwerking met de gemeente Hillegom.
