Lisse/Noordwijkerhout – Zorgt de bollenteelt er met bestrijdingsmiddelen voor dat het grond- en drinkwater vervuild raakt met PFAS? Dat is één van de vragen die een nieuw, groot onderzoek van CLM Onderzoek in opdracht van zeven provincies probeert te beantwoorden. Het onderzoek richt zich specifiek op bestrijdingsmiddelen waar PFAS in zit. De conclusie is duidelijk: om het grond- en drinkwater te beschermen, moet de overheid het gebruik van PFAS-bestrijdingsmiddelen inperken.
PFAS in de bollenteelt
PFAS zit in ongeveer 3.5% van alle gewasbeschermingsmiddelen. Het is sinds de jaren 90 toegestaan om bestrijdingsmiddelen te gebruiken waar PFAS inzit. Vooral in de bollensector worden bestrijdingsmiddelen gebruikt waar het in zit, zeggen de onderzoekers.
Het risico is dat deze PFAS-stoffen “uitspoelen”, oftewel in te grote hoeveelheden in het grondwater terechtkomen. Grondwater is namelijk een belangrijke bron voor drinkwater, en PFAS-stoffen zijn niet makkelijk uit het water te filteren. Daardoor kan PFAS via het drinkwater in het lichaam terecht komen, wat slecht is voor het immuunsysteem, de hormoonhuishouding, het cholesterolgehalte en de lever. Ook kan het leiden tot nier- of teelbalkanker. Aan de andere kant: als de hoeveelheid PFAS in het grondwater onder een bepaalde grens blijft, is er minder reden tot zorgen.
Lisse en Noordwijkerhout
Op ‘een tiental plekken in Nederland’ is dat echter niet het geval, zeggen de onderzoekers. Daar zijn te veel PFAS-stoffen in het grondwater aangetroffen. Een van die plekken is de grond aan de Haarlemmertrekvaart in Lisse en Noordwijkerhout.
Het lijkt alsof een deel van deze grond op Landgoed Keukenhof ligt, en de onderzoekers van CLM spreken ook over ‘meetpunt Keukenhof’. Desondanks zijn de metingen net buiten de grond van Landgoed Keukenhof gedaan, laat een woordvoerder van Keukenhof in een reactie weten.
Keukenhof of niet, de onderzoekers vinden in de bollengrond in Noordwijkerhout en Lisse te veel flutolanil en trifluorazijnzuur (TFA). Moeilijke termen, maar van deze twee is TFA de ‘ergste’ stof: het lost heel goed op in water, waardoor het er heel moeilijk uit kan worden gefilterd. TFA kan naast de eerder genoemde risico’s van PFAS-stoffen ook nog eens zorgen voor onvruchtbaarheid.
Van flutolanil vinden de onderzoekers iets te veel in de grond in Lisse en Noordwijkerhout: 0,12 microgram per liter, waar 0,10 toegestaan is. Pas bij TFA gaan de alarmbellen echt rinkelen: de onderzoekers vinden negentien keer te veel TFA in de grond in Lisse en Noordwijkerhout. Ze vinden 1,99 microgram, waar 0,1 microgram is toegestaan. Op de grond waar zoveel TFA inzit, staan hyacinten, narcissen en tulpen.
Die 1,99 microgram zit in het hoge grondwater: in het diepe grondwater zit 0,79 microgram per liter. Drinkwater wordt normaal gesproken uit diep grondwater gehaald. Desondanks zijn de onderzoekers bang dat die 1,99 microgram in het hoge grondwater ‘onderweg is naar het diepe grondwater’.
Kanttekeningen
Toch is er ook nog een ‘maar’. De grenswaarde die de onderzoekers van CLM gebruiken is 0,1 microgram TFA per liter grondwater. Dat is een stuk lager dan de grens die het RIVM hanteert, namelijk 2,2 microgram TFA per liter drinkwater.
Het verschil is dat CLM kijkt naar de hoeveelheid TFA in grondwater die wordt veroorzaakt door bestrijdingsmiddelen. De onderzoekers zeggen dat de 1,99 microgram TFA die gevonden is in Lisse en Noordwijkerhout, hoogstwaarschijnlijk is veroorzaakt door het gebruik van bestrijdingsmiddelen met PFAS erin.
Het RIVM kijkt aan de andere kant naar de volledige hoeveelheid TFA in drinkwater. Het maakt daarbij niet uit waar de TFA vandaan komt. De 1,99 microgram die wordt veroorzaakt door bestrijdingsmiddelen wordt dus meegeteld door het RIVM, maar daar kunnen dus ook nog andere bronnen van PFAS in het water bijkomen.
Noodkreet
Daarnaast menen de onderzoekers dat hun resultaten zelfs nog ‘een onderschatting’ zijn van de werkelijke situatie. De gebruikte cijfers zijn onvolledig en verouderd, waardoor de echte hoeveelheid PFAS waarschijnlijk nog hoger ligt, staat in het rapport. Ook hebben de onderzoekers maar 6 PFAS-stoffen kunnen meten, van de in totaal 25 verschillende PFAS-stoffen die in bestrijdingsmiddelen voorkomen.
Desondanks vinden de onderzoekers dat er na dit rapport al actie moet worden ondernomen. ‘De Rijksoverheid kan het grondwater als bron voor drinkwater beter beschermen door het gebruik van risicovolle (PFAS-)pesticiden in te perken’, staat in het rapport. Ook moet het duidelijk worden voor boeren en telers in welke bestrijdingsmiddelen er allemaal PFAS zit.
Het hele rapport is hier te lezen.
Reactie van de branchevereniging van de bloembollensector, KAVB:
De KAVB heeft het CLM-rapport bestudeerd. Het rapport vormt een bijdrage
aan de lopende discussie, maar de KAVB wil wel benoemen dat het hier niet
om een wetenschappelijke risicobeoordeling gaat. Het belang van een gezonde
bodem en schoon water staat centraal in ons werk. De officiële,
onafhankelijke beoordeling van PFAS-houdende middelen en middelen die TFA
vormen wordt momenteel uitgevoerd door het Ctgb en de EFSA. Hun conclusies,
inclusief eventuele maatregelen en etiketaanpassingen, worden begin 2026
verwacht en vormen de basis voor toekomstig beleid.
Daarnaast vraagt het bredere bronnenbeeld aandacht. Internationale studies
en nationale gegevens laten zien dat gewasbeschermingsmiddelen een beperkte
bijdrage levert aan de totale TFA-belasting, doorgaans enkele procenten.
Een groot deel van het TFA in water ontstaat uit atmosferische afbraak van
koelmiddelen en andere niet-gewasbeschermingsbronnen. Ook in
oppervlaktewater blijkt uit analyses dat verschillende andere stoffen
dominanter aanwezig zijn dan gewasbeschermingsmiddelen. Een volledig beeld
van alle bronnen is daarom essentieel voor een goed onderbouwde discussie.
De KAVB blijft werken aan verdere vermindering van milieubelasting
(zie recente publicatie van CBS-cijfers) en zet in op samenwerking met de
akkerbouw en andere sectoren. Door kennis te delen en gezamenlijk op te
trekken kunnen effectieve en gedragen oplossingen worden ontwikkeld die
bijdragen aan zowel duurzame landbouw als een gezonde leefomgeving.
Bedankt voor het artikel en de link naar het rapport!
Klopt het dat bodembedekking in sloten en vaarten de doorstromi g van gewasbescherming stopt? Dat er voor bodrmbedekking textiel uit de textielkliko’s daar gebruikt voor worden?
Altijd zo grasg meegeholpen aan het steken van hyacinth bloemetjes in het piepschuim voor het corso.
Kan het wellicht ook een andere oorzaak hebben?
Een aantal jaren terug is er een lekkage van PFAS-vervuild water bij Badhoevedorp geweest. Dat kwam van een wasinstallatie die 200.000 ton vervuilde PFAS-grond van Schiphol moet reinigen. Is dat niet een direct risico voor het hele watersysteem rond de Ringvaart geweest? Omdat deze waterwegen in open verbinding staan met de Leidsevaart, kon deze vervuiling zich zonder moeite richting de Bollenstreek verspreiden. Daarmee komt niet alleen het lokale milieu in gevaar, maar ook de landbouw die afhankelijk is van schoon irrigatiewater.
Weer eenzijdig belicht verhaal. Ook bollenkweker s hebben belang bij goed water. Zij zijn immers afhankelijk van de waterkwaliteit die hun gewassen moeten laten groeien. Er is ook geen boer die denk ik zal even een rondje pfas spuiten. Wij zijn met zijn allen verantwoordelijk voor het gebruik van pfas. Denk o.a aan de anti aanbak pannen.book in cosmetica werd het veelvuldig gebruik. En zo zijn er nog heel wat waar dat in gebruikt werd, met de wetenschap van toen. Laten we met zijn allen stoppen om eenzijdig het vingertje te wijzen, en met zijn allen het probleem oplossen, waar we allemaal onbewust aan meegewerkt hebben.
En er komt ook Pfas vrij uit de wieken van Windturbines, Bisfenol A en dat heeft de WHO al als zwaar giftig bestempeld een paar jaar geleden….
“dat gewasbeschermingsmiddelen een beperkte
bijdrage levert aan de totale TFA-belasting”… dus… hoeven we niets te veranderen? En gaat maar om enkele procenten, toch?!
Steek je kop niet in het zand. De middelen zijn giftig, ongeacht de korte of lange termijn. Dus schakel, met steun, over naar biologische bollenteelt. Gezond voor de mensen en natuur!
Ligt het meetpunt niet op steenworp afstand van de afvalwaterzuivering van Noordwijkerhout? En ligt de oude vuilnisbelt van Lisse met chemisch afval van de verbrande Sikkens fabriek er ook niet pal naast?
Is dan de enige vervuiler de bollenteelt? Lijkt me beetje kort door de bocht
Al decennia geleden berichtgeving in de Telegraaf gelezen dat in ons land de gemeente Noordwijkerhout in de top 3 stond met gifgrond. Bepaald geen feit om trots op te zijn. Ik weet absoluut niet hoe de ranking nu is maar ben wel van mening dat onze volksgezondheid gevaar blijft lopen zolang er geen 100% biologische gewasbescherming is.
De combinatie van pfas en gewasbeschermingsmiddelen is niet onderzocht en daar schuilt juist het gevaar voor de volksgezondheid is de verwachting.
Wat ernstig! Gauw aanpakken die boel. Het is belangrijk dat wij met zijn allen meer gaan doen aan preventie van allerlei ziektes. Daar hoort dit ook bij en het scheelt uiteindelijk veel voor de zorg. Microplastics in cosmetica kan je voorkomen door te kiezen voor verzorgingsproducten met een label dat er geen microplastics inzitten. Die verzorgingsproducten vind je bij de Aldi en de Lidl. Verder je eten niet opwarmen in plastic in de magnetron maar het altijd in een ovenschaaltje doen en opwarmen in de oven. Last but not least: eet veel groente, fruit, bonen, volkorenproducten en veel minder vlees.