Als eerste van haar gezin vluchtte Shaden (47) naar Nederland: ‘Ik mis mijn oude leven in Syrië, dat komt nooit meer terug.’

Hillegom – Over de Meerlaan razen auto’s het dorp in en uit. In een van de rijtjeshuizen op een steenworp afstand van het centrum van Hillegom woont sinds 2023 de familie Aad uit Syrië. Het gezin bestaat uit moeder Shaden, vader George en hun twee kinderen. Een houten Heilig Kruis waakt boven de voordeur, die Shaden vrolijk openzwaait. Zij vluchtte in 2021 als eerste van het gezin naar Nederland. 

Vluchtelingen in de Bollenstreek
De komende drie maanden publiceert de Bollenstreek Omroep iedere zaterdag een portret van iemand die vanwege oorlog, armoede, onderdrukking of ander geweld naar Nederland is gevlucht. De serie wordt gemaakt in samenwerking met Vluchtelingenwerk, in aanloop naar 20 juni, de Dag van de Vluchteling. Om een gezicht te geven aan de vluchtelingen die wonen in de Bollenstreek.

‘Ik ben geboren in Aleppo, maar mijn ouders zijn afkomstig uit het midden van Syrië. Nog altijd wonen ze in een dorpje dicht bij de stad Homs. Zelf woonde ik vroeger in Aleppo, maar tijdens de oorlog ben ik met mijn gezin voor onze veiligheid naar het midden van Syrië verhuisd. Naar een dorpje in de buurt van de stad Hama, dichtbij mijn ouders. Een kleine omgeving, waar iedereen elkaar kent en samenleeft. Dat was veiliger dan in de grote steden.

In Syrië volgde ik een opleiding tot wiskundedocent en werkte ik een tijdje op een privéschool in Aleppo. Later werd ik casemanager voor een ngo in Hama, waar ik me inzette voor de bestrijding van geweld tegen vrouwen. Vrouwen in de regio kregen bijvoorbeeld te maken met vroege huwelijken, fysiek geweld en gevallen van seksueel geweld. Met mijn werk probeerde ik hen in hun eigen kracht te zetten en hun zelfvertrouwen te vergroten. Mijn ouders hebben mij altijd opgevoed als een sterke en zelfstandige vrouw. Ze zeiden tegen mij: ‘Shaden, jij kan heel veel dingen doen. Je bent zelfstandig en je kan zelf studeren en werken’. 

Die mentaliteit zie ik ook bij mijn zusje, die nu advocate is in Dubai. Daar was ze al voor de oorlog en daar is ze ook gebleven. Hier in Nederland zeg ik hetzelfde tegen mijn dochter: Hier kan je heel veel dingen doen. Je hebt heel veel vrijheid, voor vrouwen en voor alle mensen. Je hebt hier een mooie toekomst.’

‘Op dat moment besefte ik dat ik moest kiezen: blijven in een gevaarlijke situatie of vluchten naar een ander land voor veiligheid en een goede toekomst voor mijn kinderen.’

Shaden Aad

Oorlog in Syrië

‘Maar tijdens de oorlog in Syrië kon ik niet meer alleen naar buiten, juist omdat ik een vrouw ben. Veel vrouwen bleven thuis en ook meisjes konden niet alleen naar buiten of soms niet naar school. Dat was te gevaarlijk. Ook bombardementen waren er regelmatig. Zeker tijdens mijn laatste periode in Syrië waren er veel bij ons in de buurt. Dat maakte mij bang voor mezelf en voor mijn kinderen. Mijn dochter – toen 16 jaar – durfde niet meer naar school en mijn zoontje – toen 11 jaar – wilde niet meer naar buiten om te voetballen. Dat lijken misschien normale dingen, maar daar was geen normaal leven.

Op een dag bracht ik mijn dochter naar school met mijn auto. Ik parkeerde en mijn dochter stapte uit om naar het schoolplein te gaan. Opeens hoorde ik een hard geluid van achter de school vandaan. Het was een aanslag vlakbij. Op dat moment besefte ik dat ik moest kiezen: hier blijven in een gevaarlijke situatie of vluchten naar andere landen waar ik veiligheid en een goede toekomst voor mijn kinderen kon vinden.

Mijn man en ik hebben goed overlegd wie van ons als eerste zou vluchten. Uiteindelijk besloten we dat het beter was dat ik als eerst zou gaan. Als vrouw kon ik niet alleen met mijn kinderen in Syrië achterblijven. Dat is te gevaarlijk. Maar alleen vluchten is ook gevaarlijk, dat maakte de keuze lastig.’

Homs en Hama
Homs en Hama zijn twee grote Syrische steden, gelegen in het westen van het land. In de begin maanden van 2011 vonden in beide steden grootschalige protesten plaats tegen het regime van toenmalig president Bashar al- Assad. Maar zijn leger sloeg hard terug. In Hama vielen honderd doden en de inwoners trokken zich terug, mede door een eerder trauma van de Assad-familie uit 1982. Homs werd lange tijd omsingeld, beschoten en gebombardeerd. Er vielen duizenden doden. 

Ook het christendom ligt diep geworteld in de regio. Zo was Homs een belangrijke stad voor de Romeinen en later de Byzantijnen (Het oostelijke gebied van het Romeinse Rijk na de splitsing in het jaar 395). Vandaag de dag ligt ten westen van Homs en Hama het gebied Wadi Al-Nasara, ook wel de Vallei van de christenen. Daar liggen zo’n veertig christelijke dorpjes bij elkaar. Dat wordt gezien als het hart van de christelijke gemeenschap in Syrië.

Naar Nederland

‘Over de vlucht zelf wil ik liever niet praten. Het was moeilijk, zwaar en ik was heel bang. Het is te moeilijk om daar aan terug te denken. Op het vliegveld in Nederland had ik een heel raar gevoel. De mensen hier waren heel aardig en vroegen wat ze voor mij konden doen. Toch was ik ook bang. Ik kon geen Nederlands en maar een klein beetje Engels. Ik wist niet wat er ging gebeuren. Tegelijkertijd was ik blij, want het was ook mijn eerste stap in dit land.

Vanuit de luchthaven, verhuisde ik voor een jaar naar een kamp (lees: asielzoekerscentrum, red.) in Hoogeveen. Die eerste periode was vooral heel moeilijk. Alles was nieuw en ik moest alles regelen, in mijn eentje. Ook met de taal was het lastig, maar je went snel aan de situatie. Ik had gelukkig iedere dag contact met mijn familie via de telefoon. Dat gaf me veel energie om door te gaan.

Mijn zoon gaat nu naar het Fioretti College in Hillegom en naar de voetbalvereniging. Mijn dochter zit op het MBO in Leiden en mijn man gaat in Sassenheim naar een cursus Nederlands. Ik zelf ben nu bezig met B2-niveau Nederlands (gevorderd niveau, red.) en ik loop ook stage op een middelbare school in Beverwijk bij de wiskundeles. Ik zou heel graag in Nederland weer wiskundeleraar willen worden. Dat is mijn doel en mijn droom.’

Terug naar Syrië

‘Naar Syrië wil ik nooit meer terug. Mijn oude leven mis ik heel erg, maar ook dat komt nooit meer terug. Mijn leven voor de oorlog, toen ik docent was in Aleppo. Toen ik nog met mijn auto naar de andere kant van de stad kon rijden, helemaal alleen. Samen met mijn man kon ik midden in de nacht naar mijn ouders in Homs en dat was niet gevaarlijk.

Voor de oorlog was Syrië een heel mooi land. Mensen konden doen wat ze willen, je kon reizen naar andere landen en boodschappen waren niet duur. Ook voor vrouwen. Ik kon alles doen, dragen en zeggen wat ik maar wilde. Het is heel verdrietig om het land zo te zien. Ik ben daar niet, maar mijn ouders wel en vooral dat vind ik heel moeilijk. De situatie in Syrië vind ik nu nog gevaarlijker dan vroeger. Het is niet duidelijk wie echt de leider is in Syrië. Voor de buitenwereld is het de nieuwe president, maar achter de schermen zijn het misschien andere mensen. Dat is voor mij onduidelijk.

In Nederland willen sommige mensen hier geen vluchtelingen. Ik begrijp deze mensen wel, maar in mijn buurt hoor ik alleen goede meningen over vluchtelingen. Ik weet dat veel vluchtelingen helemaal niet weg willen uit hun land. Je komt in een andere cultuur, andere omgeving, andere taal, alles is anders. Het is moeilijk voor ons om om te gaan met een nieuwe situatie.

Ik probeer veel dingen te doen om mijn doelen te bereiken. Mijn kinderen moeten goede cijfers halen en hier een goede toekomst opbouwen. Ik wil wiskundedocent worden, dat is moeilijk, maar ik probeer het. Ik ben hier naartoe gekomen voor onze toekomst. Voor mijn kinderen en voor mijn man en ik.’

Burgeroorlog in Syrië
In het spoor van de protestgolven in onder meer Libië, Tunesië en Egypte trekken in 2011 ook in Syrië duizenden mensen de straat op. Zij keren zich tegen het regime van president Bashar al-Assad, telg uit de Assad-familie die al decennialang de macht in handen heeft. Het regeringsleger slaat de demonstraties hard neer, waarna het geweld snel escaleert. Er ontstaan verschillende rebellengroepen, die steun krijgen van buitenlandse mogendheden met strategische belangen in Syrië. 

Het leger van Assad en zijn bondgenoten, Rusland en Iran, grijpen militair in, wat leidt tot jarenlange, verwoestende gevechten waarbij vooral burgers zwaar worden getroffen. Meer dan dertien jaar verkeert Syrië in chaos, met een massale vluchtelingenstroom richting Europa tot gevolg. In 2024 weet de rebellengroep HTS, voorheen gelieerd aan Al-Qaida, de macht over te nemen. Assad ontvlucht daarop met zijn gezin het land en vertrekt op het nippertje naar Moskou.