Hillegom – Hillegom stelt een nieuw beleidskader vast voor gemeentelijke monumenten. Gebouwen worden voortaan beoordeeld met een puntensysteem, de monumentenlijst kan groeien en de subsidieregeling blijft grotendeels intact. Tegelijk vervalt de bescherming van monumentale interieurs, tegen het advies van erfgoeddeskundigen in.
De gemeente gaat haar kaders over gemeentelijke monumenten opnieuw beoordelen. In februari besluit de gemeenteraad over een nieuw beleidskader dat vastlegt welke panden monument worden, welke die status houden en welke hem kunnen verliezen. Dat gebeurt voortaan op basis van een puntensysteem, bedoeld om willekeur te voorkomen.
Het nieuwe ‘Beleidskader gemeentelijke monumenten Hillegom 2026’ vormt het sluitstuk van een bredere actualisering van het erfgoedbeleid. De bestaande erfgoedverordening regelde wel de procedure, maar liet een inhoudelijk toetsingskader achterwege. Daardoor was het voor eigenaren vaak onduidelijk waarom het ene pand wel monument werd en het andere niet. Dat moet nu dus veranderen.
Centraal staat een waarderingssysteem die gebouwen beoordeelt op onder meer cultuurhistorische waarde, architectuur, situering en technische staat. Elk criteria levert punten op, die samen bepalen of een pand boven of onder de grenswaarde uitkomt. Die grens verschilt per type gebouw zo moeten sommige gebouwen hoger scoren dan bijvoorbeeld bollenschuren.
In de raad is er brede steun voor die insteek. Bijna alle fracties benadrukken dat duidelijke criteria nodig zijn om willekeur, eindeloze discussies en onderbuikgevoelens te voorkomen. Het CDA noemt de puntentelling zelfs “een logische stap”, omdat die landelijk al wordt toegepast. Igor Buijck van VVD zegt: “Het is een goede zaak om de kaders van te voren duidelijk te hebben, zodat iedereen weet waar hij aan toe is”. Ook BBH ziet het systeem als een verbetering, juist omdat het inzichtelijk maakt waarom een pand wel of geen monument wordt.
Tegelijk maakt de gemeente met het puntensysteem een keuze die gevoelig ligt. De Gemeentelijke Adviescommissie Omgevingskwaliteit (GACO) waarschuwt dat bestaande monumenten geen vastgestelde waardering hebben. Daardoor kan de systematiek los worden toegepast, zonder onderlinge vergelijking. Eigenaren zouden kunnen proberen hun pand lager te laten scoren om van de monumentenstatus af te komen. Meerdere raadsleden vragen zich af hoe de gemeente dat risico wil beperken en hoe bezwaarprocedures kunnen worden voorkomen. “GACO wil in gesprek met het college, waarom hebben we niet eerst dit gesprek afgewacht?” vraagt Jeroen Nederpelt van BBH zich af.
GroenLinks-commissielid Peter Koomen wijst erop dat een adviseur in december 2025 al heeft gewaarschuwd dat de inhoud van het beleidskader waarschijnlijk tot veel bezwaarprocedures zal leiden, gebaseerd op ervaringen bij andere gemeenten. Koomen vraagt zich daarom af op welke manieren deze bezwaarprocedures kunnen worden beperkt. Ook D66 en VVD benadrukken dat dit een belangrijk aandachtspunt is en willen zoveel mogelijk voorkomen dat burgers en bedrijven in bezwaar moeten gaan.
Een ander gevoelig punt is het schrappen van de bescherming van monumentale interieurs. Voor wijzigingen binnen in het pand is straks geen omgevingsvergunning meer nodig. Volgens het college vergroot het de gebruiksvrijheid van eigenaren. De GACO waarschuwt echter dat hiermee erfgoedwaarden verloren kunnen gaan.
Daarin krijgt de GACO steun vanuit enkele fracties in de raad. Met name bij publieke gebouwen, zoals kerken, heeft het interieur volgens Kees Langeveld van CDA een zelfstandige cultuurhistorische waarde. Het CDA en GroenLinks vinden het jammer dat deze bescherming nu volledig vervalt en pleiten voor een onderscheid tussen publieke gebouwen en particuliere woningen. Ook bij bollenschuren kan het interieur van betekenis zijn, wordt benadrukt door Koomen.
Tegelijk klinkt er ook steun voor het loslaten van interieurbescherming. D66-fractievoorzitter Rory Semrek ziet daarin juist meer leefbaarheid en flexibiliteit voor bewoners.
Een opvallende wijziging in het beleid betreft de bollenschuren en andere agrarische gebouwen. Omdat deze panden in de loop der tijd vaak zijn aangepast, scoorden zij in eerdere waarderingen lager. De gemeente verlaagt daarom de grenswaarde voor deze categorie. Daardoor kunnen naar verwachting vijf tot zes extra bollenschuren monument worden.
Dat wordt positief ontvangen in de raad. Hans Cornet van Hart voor Hillegom wijst erop dat bollenschuren misschien niet uitblinken in architectuur, maar wel van grote betekenis zijn voor de geschiedenis en identiteit van Hillegom. Tegelijk klinkt vanuit zijn fractie de oproep om alert te blijven: ook eenvoudige gebouwen kunnen beeldbepalend zijn en verdienen bescherming.
De subsidieregeling blijft grotendeels zoals zij was. Een eerder plan om subsidies te koppelen aan onderhoud en restauratie is na kritiek van monumenteneigenaren van tafel gegaan. De gemeente blijft werken met teruggave van de onroerendezaakbelasting. Nieuw is wel dat inspecties door de Monumentenwacht eens per vier jaar volledig worden vergoed.
Daarmee zijn veel partijen tevreden, maar er klinken ook zorgen over het beschikbare budget. Zowel BBH als Bloeiend Hillegom waarschuwen dat het financiële kader tekortschiet. De vraag blijft of het beschikbare budget toereikend is. Zowel BBH als Bloeiend Hillegom waarschuwen. “Je moet eerst beleid maken en daar hoort daar een bedrag bij, niet andersom”, zegt Robbert Janssen van Bloeiend Hillegom.
Volgens wethouder Hoekstra is het belangrijk om te benadrukken dat de raad nu alleen het beleidskader vaststelt. Er worden nog geen panden aangewezen of geschrapt. Pas na vaststelling volgt nader onderzoek naar potentiële monumenten. Daarmee probeert het college onrust bij eigenaren weg te nemen. Hoekstra reageert daarmee ook op de zorgen van een inspreker die vreesde dat er al panden zouden worden toegewezen.
Over de bescherming van interieurs wil het college alsnog in gesprek met de GACO. Dat gesprek vindt deze week plaats. Hoekstra staat open voor het voorstel om onderscheid te maken tussen publieke gebouwen en particuliere woningen. Dat zou kunnen via een toezegging of een amendement vanuit de raad.
Wethouder Mike Roelofs benadrukt dat na een informatieavond met monumenteneigenaren en een beoordeling van de zienswijzen is besloten voorlopig vast te houden aan het oude subsidiesysteem. Roelofs wijst erop dat meer monumenten via de OZB-teruggave gesubsidieerd kunnen worden, wat kan leiden tot tekorten en mogelijk extra budgetaanvragen bij de raad. Daarom is de eventuele tekortkoming in het subsidiebudget expliciet benoemd.
Met het nieuwe beleidskader wil Hillegom meer duidelijkheid scheppen in het monumentenbeleid. Het puntensysteem kan rekenen op brede steun, maar roept tegelijk vragen op over rechtszekerheid en mogelijke bezwaarprocedures. Het schrappen van de bescherming van monumentale interieurs verdeelt de raad, al laat het college ruimte voor bijstelling. De
komende periode moet duidelijk worden of het nieuwe kader daadwerkelijk rust brengt bij eigenaren en zorgvuldig omgaat met het Hillegomse erfgoed.
Dank voor dit uitgebreide verslag !