Sassenheim – De herstelwerkzaamheden aan de Molen van Speelman zijn officieel van start gegaan. Na een periode van voorbereiding en fondsenwerving wordt de buitenkant van de historische molen nu grondig onder handen genomen. Door problemen met lekkage en vocht aan de binnenkant was een opknapbeurt dringend noodzakelijk.
Voorzitter Rob Koek van Stichting De Molen van Sassenheim, of De Molen van Speelman zoals hij in de volksmond wordt genoemd, is opgetogen dat de steigers eindelijk staan. ‘We hebben er heel lang op moeten wachten, maar we gaan nu beginnen.’ Koek: ‘De molen dreigde in verval te raken en dat mag natuurlijk niet gebeuren bij zo’n monumentale molen die ook nog een sociale functie heeft.’ In de molen worden allerlei activiteiten gehouden, van muziektheater tot trouwerijen.
Molen wordt in fases hersteld
‘We zijn echt heel trots dat we dit samen met de gemeenschap hebben kunnen doen’, aldus Koek. Hoewel de start van de werkzaamheden een grote mijlpaal is, wordt voorlopig nog niet de gehele molen aangepakt. De achtkantige molen wordt namelijk in fases gerestaureerd.
In deze eerste fase worden vier van de acht vlakken onder handen genomen. Het gaat hierbij om de zogeheten windzijde van de molen. Aan deze kant vangt het bouwwerk de meeste regen en wind op, waardoor de vochtproblemen daar het grootst waren.
Geld sparen voor het vervolg
De kosten voor het herstel van deze eerste vier vlakken bedragen zo’n 40.000 euro. De helft van dit bedrag wordt gedekt door rijkssubsidie. De overige 20.000 euro is bij elkaar gebracht dankzij bijdragen van de gemeente en donaties uit de plaatselijke bevolking.
Zodra deze klus geklaard is, gaat de stichting verder sparen om over een paar jaar ook de overige vier vlakken te kunnen restaureren. Omdat de Molen van Speelman een beschermd monument is, moeten de gevelrestaurateurs op een bijzondere en ouderwetse manier te werk gaan.
Bij het oorspronkelijke bouwwerk werd namelijk geen cement gebruikt, omdat dat vroeger nog niet bestond.
Volgens gevelrestaurateur Richard Fransen is het in het verleden misgegaan. Bij een eerdere opknapbeurt in de jaren negentig zijn de oude voegen niet goed weggehaald, maar is er simpelweg overheen gevoegd met cement.
Omdat deze nieuwe voeg veel te dun was (nog geen halve centimeter diep) en er overheen was geplakt, kon deze op den duur niet meer waterdicht blijven, zegt Fransen.
Daardoor zijn volgens de gevelrestaurateur de lekkages uiteindelijk ontstaan. Fransen legt uit hoe de werkzaamheden nu verlopen: ‘We gaan het herstellen zoals ze dat vroeger deden. Wij gebruiken geen cement, maar maken een mengsel van zand en kalk.’
Secuur werk
Om te voorkomen dat de historische stenen beschadigen tijdens het verwijderen van de oude voegen hanteren de restaurateurs een nauwkeurige techniek. Er wordt eerst een zaagsnede in het midden van de voeg gemaakt.
Hierdoor valt de spanning weg en springt het oude materiaal er makkelijker uit zonder dat het metselwerk afbrokkelt.
Ook de stenen zelf krijgen aandacht tijdens de restauratie. De gevel is opgebouwd uit de steensoort Utrechts plat, die vroeger veel werd gebruikt in monumentale panden.
Gevelrestaurateur Mesut Tahtali vertelt: ‘Je kan niet een andere soort steen in zo’n monumentale molen zetten. Het moet dezelfde structuur, dezelfde dikte, dezelfde breedte en kleur hebben. Anders valt het natuurlijk te veel op.’
De gevelrestaurateurs hebben daarom bij een speciaal bedrijf dat handelt in oude Utrechts plat-bakstenen exemplaren op de kop weten te tikken. Stenen in de molen die te veel schade hebben, worden vervangen door deze bakstenen. De werkzaamheden aan de molen gaan zo’n vijf weken duren.
Vertrouwen in de toekomst
Daarmee is de ergste nood voorlopig geweken voor het historische bouwwerk. Voorzitter Rob Koek kijkt dan ook met vertrouwen naar de toekomst: ‘Dat we zoveel draagkracht in de maatschappij hebben onder de bevolking door de giften die we gekregen hebben, toont dat het gewoon echt een goed doel is.’
Naast de financiële steun roept de voorzitter de bevolking op om mee te denken over het gebruik van het monument. ‘Er zijn al tal van sociale bezigheden die in die molen gedaan worden maar er is nog ruimte voor meer. Dus mensen met goede ideeën zijn altijd welkom’, aldus Koek.
