Sassenheim – “Leuk dat jullie aanwezig zijn voor een wandeling door Sassenheim die ons langs verschillende onderduikadressen in het dorp brengt.” Frank van Nobelen, secretaris van Stichting Oud Sassenheim, roept iedereen bij elkaar bij het herdenkingsmonument op de kruising van de Hoofdstraat en Wilhelminalaan. Ondanks dat de weersverwachtingen aangaven dat het zou gaan regenen, zijn er toch rond de dertig personen die met uitgeklapte paraplu op de wandeltocht zijn afgekomen. De stichting organiseert elk jaar rond 4 en 5 mei een tocht langs onderduikadressen in het dorp en staat bij vijftien uitgekozen adressen stil om te vertellen wat er op die specifieke locaties heeft plaatsgevonden.
Wat opvalt, is de variatie in leeftijd in de groep. Het merendeel bestaat uit zestigplussers die samen met hun partner graag meer willen weten over de achtergrond van het oorlogsverleden van Sassenheim. Maar wie goed kijkt, ziet ook zo’n tien deelnemers van vijftig jaar of jonger, die het belangrijk vinden om het verhaal door te vertellen. Volgens Frank is dat het belangrijkste van de wandeling: “Voor oudere mensen is het een manier om meer inzicht te krijgen in wat er in de oorlog heeft plaatsgevonden en hoe dat de generatie van hun ouders heeft beïnvloed. Voor jongeren is het belangrijk om te leren, maar ook om de verhalen door te geven.”
Op zondag 3 mei, een dag voor 4 mei, die bekendstaat als de Dodenherdenking, staan er twee wandelingen op het programma die elk twee uur zouden duren. Beide tochten lopen echter een half uur uit. Voorafgaand aan de wandeling delen twee leden van Stichting Oud Sassenheim boekjes uit aan alle aanwezigen, zodat zij het verhaal op hun eigen tempo kunnen lezen bij de adressen waar wordt stilgestaan. “Het is erg belangrijk om de verhalen te blijven vertellen, zeker in de huidige geopolitieke tijden. Daarnaast blijft het belangrijk om 4 en 5 mei met elkaar te herdenken,” aldus Frank.
Tijdens de wandeling valt de aanwezigheid van Bart op. Hij is een geboren en getogen inwoner van Sassenheim en stelt veel vragen aan Frank. Hij is een van de relatief jongste wandelaars, maar dat maakt volgens hem niet veel uit: “Mijn generatie houdt zich nog wel bezig met de Tweede Wereldoorlog, maar ik merk dat de jongere generatie er minder mee bezig is. Daarom vind ik het belangrijk om hier te zijn, zodat ik dit kan doorvertellen,” aldus Bart. In totaal worden vijftien verschillende adressen aangedaan. Het verhaal bij de Postwijkkade 8 maakt veel emoties los bij de deelnemers van de wandeltocht.
Op dit adres duikt onder andere Jenny Wijngaard Linnewiel onder. Zij komt te overlijden door ziekte en wordt op zeer provisorische wijze in de tuin van de familie Kruijswijk begraven. Na de oorlog wordt zij herbegraven op een begraafplaats. De kist waarin zij lag, blijft echter in de grond. Wanneer het huis in 1990 wordt verbouwd, vindt de toenmalige eigenaar de kist waarin Jenny oorspronkelijk begraven was. Alsof het zo moest zijn, vertelt Frank dat deze huiseigenaar de ochtendwandeling meeliep en aangaf niet te hebben geweten dat Jenny daar begraven lag. De geschokte reacties zijn duidelijk zichtbaar bij de aanwezigen en zelfs Frank krijgt kippenvel op zijn armen bij het vertellen—althans, dat zegt hij zelf.
“Onze verhalen zijn gebaseerd op verhalen van anderen, maar ook op documentatie en verslagen. Daarom melden mensen zich bij ons als zij verhalen hebben die wij nog niet kennen,” aldus Frank. Tijdens de wandeling blijkt dat elk adres een bijzonder en meeslepend verhaal heeft en sommige deelnemers luisteren zichtbaar met open mond. Na ongeveer tweeënhalf uur lopen door het dorp wordt de tocht beëindigd op de plek waar deze begon: bij het monument. De secretaris laat weten dat de stichting hiermee wil doorgaan en bedankt iedereen voor zijn of haar aanwezigheid. Het applaus neemt hij met blijdschap in ontvangst.
Verslaggever Yorick van Teeseling sprak met Frank van Nobelen:
