Hillegom – Vladyslav Matviitsiv zit midden in een verhuizing als we afspreken voor ons interview. De Oekraïeners die eerst in de oude basisschool de Leerwinkel verbleven, zijn pas verhuisd naar flexwoningen aan de Stationsweg. Vladyslav woont er nu met zijn vrouw, twee kinderen en zijn oma. Hij werkt bij een bollenbedrijf in Aalsmeer. In februari 2022 vluchtte hij naar Nederland.
Vluchtelingen in de Bollenstreek
Tot en met 20 juni publiceert de Bollenstreek Omroep iedere zaterdag een portret van iemand die vanwege oorlog, armoede, onderdrukking of ander geweld naar Nederland is gevlucht. De serie wordt gemaakt in aanloop naar de Dag van de Vluchteling (20 juni 2026). Om een gezicht te geven aan de vluchtelingen die wonen in de Bollenstreek.
‘De avond waarop de oorlog uitbrak, stond ik tot een uur of tien ‘s avonds in de sportschool. Daarna ging ik naar het zwembad en de sauna. Om een uur of elf was ik thuis. Mijn vrouw sliep in de woonkamer, dichtbij de televisie. Ze keek naar het nieuws over de oorlog. Ik droeg haar naar de slaapkamer en ging zelf terug naar de kamer. Ik keek naar het journaal tot twee uur ‘s nachts, toen viel ik in slaap op de bank.
Rond een uur of vijf ‘s nachts belde een collega mij op. ‘Vlad, Vlad, wat gaan we doen? We hebben veel werk te doen, maar moeten we wel gaan? Er waren explosies, misschien wordt het oorlog’. Ik was net wakker en begreep niet waar hij het over had. Ik zette de tv aan en zag een speech van president Zelensky dat Russische soldaten onderweg waren. Pas toen was ik echt wakker.
Ik begon met het inpakken van de auto. Er waren al signalen dat Rusland zou gaan aanvallen, daarom hadden we tassen klaar staan met onze documenten en wat spullen. Binnen een half uur waren we het huis uit. De auto van mijn vrouw lieten we achter, de sleutel verstopten we bij het huis. Tegen mijn vrienden zonder auto vertelde ik waar de sleutel lag. Als ze Kyiv uit wilden, dan wisten ze de sleutel te vinden. We reden eerst naar het centrum om mijn broertje op te halen. Hij was op dat moment twintig jaar oud, daarna gingen we naar Nederland.’
Aan blijven in Oekraïne dacht ik niet. Ik hoorde explosies en dacht alleen aan mijn familie
Vladyslav Matviitsiv
Naar Nederland
‘We stonden drie of vier dagen in de rij voordat we de grens met Polen over konden. Er waren heel veel mensen die het land uit wilden, het waren er duizenden. Ik zag ook veel internationale studenten uit onze regio. Het was winter en het was veel te koud buiten. Vrouwen met kleine kinderen zaten in de auto om ze op te warmen en er was niet genoeg eten en drinken.
Eenmaal over de grens vlogen we vanaf Krakau in Polen met het vliegtuig naar Nederland, het was toen 1 maart 2022. Mijn moeder woonde hier al zo’n 25 jaar, dat is waarom we gelijk naar Nederland kwamen. Ze is hier destijds naartoe gekomen om werk te vinden, ze ontmoette een Poolse man en nu wonen zij hier al jaren. Zelf was ik ook eens in de zoveel tijd in Nederland op vakantie, met vrienden of mijn familie.
Aan blijven in Oekraïne dacht ik niet. Ik dacht alleen aan mijn familie, ik hoorde explosies. Wat moet je dan doen als je een vrouw en kinderen hebt? Ik ben geen soldaat, ik heb nooit in het leger gezeten. Ik nam mijn familie mee en ik bracht hen naar een normale plek. Dat was het meeste wat ik kon doen.’
Speciale status Oekraïense vluchtelingen
Oekraïners die in Nederland worden opgevangen hebben geen officiële status als vluchteling. Ze vallen onder de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming Oekraïne. Door die richtlijn hebben Oekraïense ontheemden recht op opvang, medische zorg, onderwijs voor minderjarigen en het geeft de mogelijkheid om te werken. Vanaf volgend jaar, 4 maart 2027 (vijf jaar na het begin van de oorlog), vervalt deze regeling. Wat er dan met de opvang van de Oekraïeners gebeurt, moet het komende jaar duidelijk worden.
Eerste maanden
‘De eerste periode in Nederland woonden we allemaal samen in één kamer bij mijn moeder. Er was één bed en daarnaast lagen er drie matrassen op de vloer. Mijn kinderen vroegen de hele tijd wanneer we weer naar huis gingen. Je kunt je voorstellen hoe het is om met je moeder samen te leven. Lachend: Zij weet natuurlijk alles beter. We kenden verder ook niemand hier, ook geen andere Oekraïense mensen. We spraken alleen maar met onze vrienden in Oekraïne aan de telefoon en we hadden social media.
Ik dacht in het begin ook dat de oorlog maar een paar weken zou duren. Ik had nooit gedacht dat het een aantal jaren zou gaan duren. Daarom heb ik de eerste paar maanden in Nederland gewacht met het aanvragen van documenten. We hadden onze tassen klaar staan om naar Oekraïne te gaan als de oorlog weer voorbij zou zijn.’
De Leerwinkel
‘Het duurde ongeveer een jaar voordat mijn vrouw en ik realiseerden dat we langer in Nederland zouden blijven. Op dat moment woonden we niet meer bij mijn moeder, maar werden we, samen met andere Oekraïeners, opgevangen in een oude school (voormalig basisschool De Leerwinkel in Hillegom, red.). Samen met mijn vrouw besprak ik dat het anders moest. We wilden hier gewoon gaan leven. Op het moment dat we terug kunnen naar Oekraïne, gaan we terug. Maar zolang dat niet kan, gaan we niet.
Dat maakte de situatie wel makkelijker voor ons. Een week nadat we in de oude school kwamen wonen, ging ik aan het werk voor de gemeente. Alle medebewoners konden naar mij toe komen om vragen te stellen. Ik vertaalde ook veel. Mijn moeder woonde hier natuurlijk al wat langer, daarom ken ik veel over de regels in Nederland. Ik weet wat beter hoe het hier werkt.
Met het gezin, en mijn oma die ook is meegevlucht, verbleven we in een groot klaslokaal. Dat begonnen we een beetje eigen te maken. Iedereen kreeg een eigen plekje, we hingen wat foto’s aan de muur en we kochten spullen voor de kamer. En in het weekend gingen we op stap naar verschillende plekken in Nederland.’
Explosies
‘Veel van mijn vrienden wonen nog steeds in Kiev. Sommigen zijn nu soldaten in het leger, sommigen werken en anderen verhuisden naar een andere stad. Het is best moeilijk om daar nu te leven, vooral vanwege de explosies. Soms spreek ik met mijn vrienden en dan hoor ik iets op de achtergrond. Dan vraag ik wat het is en dan zeggen ze ‘Oh, dat is een explosie’. Het is normaal geworden, net zoals het roken van een sigaret.
De oorlog breekt ook de band tussen families. Een vriend van mij heeft een oom in Rusland. Die bezocht hij voor de oorlog zeker ieder jaar, hij werkte daar ook met hem. Toen de oorlog begon, belde zijn oom hem op: ‘Vadim, blijf waar je bent. Onze soldaten komen je bevrijden’. Mijn vriend dacht: Waar heb je het over? Nu zijn twee van zijn broers overleden aan het front en zal hij nooit meer praten met zijn oom.’
Terug naar Oekraïne
‘In Nederland wacht ik op de oplossing van dit conflict, een politieke oplossing. Een andere oplossing is er denk ik niet, deze oorlog kunnen wij niet winnen. Op sociale media zie ik de video’s uit Oekraïne, hoe mensen van straat worden geplukt om naar het leger te gaan. En ik begrijp dat we niet genoeg soldaten hebben, iedere dag sterven er veel aan het front.
Maar gisteren sprak ik met een vriend aan het front in de regio Donetsk. Hij zei: ‘Vlad, er komen nu mensen die niet eens kunnen rennen. Dat zijn geen soldaten’. Wat heb je daaraan? Het is al winst dat Rusland de afgelopen vier jaar het front in het oosten bijna niet heeft weten te verschuiven. Maar het is ook tijd om te stoppen met die oorlog.
Ondertussen gaan mijn kinderen hier naar school. De jongste was drie jaar toen we uit Oekraïne vluchtte. Ze zegt steeds vaker dat ze haar leven in Oekraïne niet meer goed kan herinneren en weet niet meer hoe het was en hoe haar leven er daar uitzag. Ze spreekt goed Nederlands, maar thuis praten we nog wel in het Okeraïens. We lezen ook veel Oekraïense boekjes en soms doen we rekensommen in het Oekraïens.
Ik vind het heel belangrijk dat mijn beide kinderen Oekraïens blijven spreken. We zijn immers Oekraïns en je moet weten wie je bent. Het eten en de tradities, daar val je zo weer in als we terug zijn. Maar het is heel belangrijk dat ze de taal kunnen spreken, schrijven en lezen. Stel dat we teruggaan naar Oekraïne, dan sluiten ze makkelijk aan op school.’
